Mae Rhaglen Amlchwaraeon Menywod Mosg Abertawe yn gydweithrediad arloesol rhwng Activate West Wales, Cyngor Abertawe, Cymdeithas Bêl-droed Cymru (CBC), Pêl-rwyd Cymru a Badminton Cymru. Mae'n darparu amgylchedd diwylliannol briodol, i fenywod yn unig, lle gall menywod o gymunedau ethnig amrywiol gymryd rhan mewn pêl-droed, pêl-rwyd a chwaraeon eraill, llawer ohonynt am y tro cyntaf ers gadael yr ysgol.
Wedi'i lansio ym mis Hydref 2025, mae'r rhaglen wedi dod yn gyflym yn fodel o arfer cynhwysol, dylunio dan arweiniad y gymuned a chydweithio traws-chwaraeon.
Cefndir ac ysbrydoliaeth
Dechreuodd y rhaglen pan nododd Ellie Lake, Swyddog Cyfranogiad yn Cymdeithas Bêl-droed Cymru, a Helen Cadogan, Cydlynydd Chwaraeon Cymunedol Cyngor Abertawe, er gwaethaf diddordeb cymunedol cryf, nad oedd gan Abertawe unrhyw gyfleoedd chwaraeon pwrpasol i fenywod o gefndiroedd amrywiol.
Cadarnhaodd ymgynghoriad â menywod ym Mosg Abertawe y galw am bêl-droed a phêl-rwyd, ac roedd neuadd chwaraeon y Mosg, a oedd wedi'i chyfarparu ar gyfer pêl-droed pump bob ochr a phêl-rwyd, yn lleoliad perffaith. Gan ddefnyddio data a mewnwelediad cymunedol, fe wnaethant gydnabod yr angen am sesiynau diogel, diwylliannol sensitif, i fenywod yn unig.
Daeth Helen â hyfforddwr i mewn a chyflenwodd Ellie offer pêl-droed i gychwyn y rhaglen. Talodd cyllid arloesi gan Activate West Wales gost llogi neuadd chwaraeon y Mosg, prynu offer pêl-droed, pêl-rwyd a badminton, ac maen nhw bellach yn archwilio darpariaeth cit fel topiau chwaraeon llewys hir a hijabs chwaraeon. Galluogodd y cyllid hefyd Ellie a Helen i recriwtio hyfforddwr a chynnig cyrsiau arweinyddiaeth, gyda sawl menyw bellach â diddordeb mewn cwblhau Cwrs Arweinwyr Pêl-droed CBDC, gyda chefnogaeth Ellie, Helen a'r tîm hyfforddi.
Lluniodd y dull hwn, sy'n seiliedig ar fewnwelediad, weledigaeth graidd y rhaglen, i greu gofod croesawgar a phriodol yn ddiwylliannol lle gall menywod fwynhau chwaraeon, meithrin hyder a datblygu sgiliau arweinyddiaeth.
Gwrando ar fenywod
Wrth i ymddiriedaeth dyfu, crëwyd amgylchedd lle'r oedd y menywod yn teimlo eu bod yn gallu rhannu'r hyn yr oeddent am ei wneud a sut yr oeddent am ei wneud. Agorodd hyn y ffordd i badminton. Gweithiodd Ellie a Helen gyda Badminton Cymru, a gytunodd i gyflenwi rhwydi ac offer, tra bod y gwennol-bêl a'r racedi wedi'u darparu trwy gyllid arloesi Activate West Wales.
Mae'r hyfforddwyr bellach yn cylchdroi gweithgareddau wythnosol, gan gynnig pêl-droed a phêl-rwyd, gyda badminton wedi'i ychwanegu at y gweithgareddau yn ddiweddar. Mae'r menywod hefyd wedi dangos diddordeb mewn rownderi a fydd nesaf ar y rhestr. Mae'r dull amlchwaraeon hwn yn sicrhau y gall menywod roi cynnig ar weithgareddau newydd, meithrin hyder, a pharhau i ymgysylltu.
Rôl y Mosgiau
Mae Mosg Abertawe wedi bod yn ganolog i lwyddiant y rhaglen. Sicrhaodd ei gefnogaeth amgylchedd addas yn ddiwylliannol, i fenywod yn unig, ymddiriedaeth ac ymgysylltiad cymunedol, mynediad i'r neuadd chwaraeon a'r cyfleusterau a hyrwyddo ar lafar gwlad drwy deuluoedd a rhwydweithiau cymunedol.
Ariannodd Chwaraeon Cymru ystafelloedd newid newydd yn y Mosg hefyd, canlyniad uniongyrchol i effaith a photensial y rhaglen hon yn y dyfodol. Mae menywod o Fosg Sketty bellach hefyd yn mynychu sesiynau, ac mae cyfranogwyr wedi creu eu grŵp WhatsApp eu hunain i drefnu sesiynau a chyfarfodydd cymdeithasol.
Effaith gadarnhaol
Mae'r rhaglen wedi cael effaith ddofn ar y menywod a gymerodd ran. Dros amser, mae hyfforddwyr wedi gweld mwy o hyder, mwy o gysylltiad cymdeithasol, mwy o barodrwydd i roi cynnig ar chwaraeon newydd, cyfeillgarwch cryfach a dyheadau arweinyddiaeth yn dod i'r amlwg.
Dywedodd Kelcy Hooper, a hyfforddodd y menywod a'r merched: “Mae'r sesiynau'n llwyddiant mawr. Maen nhw'n grŵp hyfryd o fenywod a oedd eisiau ymwneud â chwaraeon ond nad oeddent wedi cael y cyfle ers yr ysgol. Roedd eu gweld yn gwneud cynnydd ac yn ennill hyder yn hynod werthfawr. Ar y dechrau, roedden nhw'n dawel ond erbyn y diwedd roedden nhw'n siaradus, yn hamddenol ac yn cymryd rhan lawn.”
Lansio'r rhaglen
Rhedodd y bloc cyntaf o sesiynau o Hydref 2025 i Chwefror 2026, gan oedi ar gyfer Ramadan, cyn ailgychwyn ym mis Mai 2026.
Mae'r rhaglen yn tyfu'n gyflym, gyda chynlluniau i gyflwyno gweithgareddau mam a phlentyn, mwy o opsiynau amlchwaraeon, sesiynau teuluol ar nosweithiau Gwener gyda sesiynau ychwanegol yn ystod gwyliau'r ysgol, a chefnogaeth gan Lysgenhadon Ifanc Esgob Gore i ysbrydoli cyfranogwyr iau.
Y gyfrinach i'n llwyddiant
Mae Rhaglen Amlchwaraeon Menywod Mosg Abertawe yn cynnig neges glir i sefydliadau sydd eisiau ymgysylltu â chymunedau amrywiol o ran ethnigrwydd: Dechreuwch gyda sgwrs. Gwrandewch, dysgwch a gofynnwch beth sydd ei angen ar fenywod i deimlo'n gyfforddus yn cymryd rhan. Nid yw cynhwysiant yn ymwneud â thrin pawb yr un fath; mae'n ymwneud â chreu amgylcheddau lle gall pawb gymryd rhan mewn ffordd sy'n gweithio iddyn nhw. Daw llwyddiant o wrando yn gyntaf, cyd-gynllunio sesiynau gyda'r menywod, darparu mannau sy'n briodol yn ddiwylliannol, bod yn hyblyg gyda dewisiadau chwaraeon ac adeiladu ymddiriedaeth trwy berthnasoedd cyson.
Mae'r rhaglen wedi creu lle diogel a grymuso i fenywod fod yn egnïol ac mae bellach yn cael ei hystyried yn arfer gorau yng Ngorllewin Cymru.
